Tôi rời Campuchia trước khi Việt Nam rút hết “Quân tình nguyện”. Khi
học ở trường chuyên gia quân sự 481, chúng tôi được chuẩn bị tư tưởng để “giúp
bạn lâu dài”. Nhưng thay vì ở lại hàng thập niên, tôi chỉ phải ở lại Campuchia
gần bốn năm. Tôi quyết định rời quân đội. Một cá nhân cũng như một quốc gia,
súng ống chỉ nên được lựa chọn khi không còn con đường nào khác.
Cuối năm 1966, khi trả lời phỏng vấn Harrison Salisbury,
phóng viên tờ New York Times, Thủ tướng Phạm Văn Đồng nói rằng, Hoa Kỳ đúng là
“mạnh hơn rất nhiều về quân sự”, nhưng, theo ông: “Cuối cùng sẽ thất bại vì có
nhiều người Việt Nam sẵn sàng hy sinh cho Việt Nam hơn người Mỹ”.
Giữa thập niên 1990, đổi mới có khuynh hướng chững lại. Đây
là giai đoạn trong Đảng vẫn có những người được coi là “bảo thủ”, có những
người được coi là “đổi mới”. Các nỗ lực phát triển kinh tế theo hướng thị
trường rất có thể bị các nhà lý luận quy là “chệch hướng”; các nỗ lực dân chủ
hóa cũng có thể bị quy là “diễn biến hòa bình”. Trong tình hình đó, thay vì có
những tháo gỡ về mặt lý luận để tránh tụt hậu và tiếp tục cải cách, Đại hội
VIII, diễn ra đầy kịch tính vào cuối tháng 6-1996, chủ yếu để những nhà lãnh
đạo tuổi cao sắp xếp các vị trí cầm quyền trong Đảng.
1 Cho đến Năm 2005, ông Nguyễn Thành Đệ đã chết gục trên bàn
tiếp dân của Sở Xây dựng, kết thúc bi kịch đòi lại căn nhà mà ông đã bị tịch
thu năm 1979.
2 Tên thường gọi của ông Trần Minh Đức, phó tổng biên tập
Tuổi Trẻ 1981-1997, người được coi là “bộ óc chiến lược” của báo.
( Theo lời kể của Liberty - bạn tham
gia BT qua Email )
Trái với thường lệ, đêm qua mình ngủ ngon, đến tận 6h
sáng mới thức giấc. Mình linh cảm cuộc biểu tình hôm nay sẽ thành công, bởi vận
nước đang lâm nguy, chắc chính quyền biết phải dựa vào dân hơn bao giờ hết, nên
họ sẽ không đàn áp tinh thần dân tộc của nhân dân lúc này.
Mình vội ra khỏi nhà từ 7h sáng vì nếu bị chặn ngoài
cổng thì lỡ mất kế hoạch biểu tình.
Đạp xe qua địa điểm tập trung biểu tình để nghe ngóng
tình hình, mình thấy một chiếc sân khấu đã được dựng sẵn ngay tại cửa nhà hát
lớn với băng rôn: “Chương trình ca nhạc NHỊP SỐNG TRẺ”, nhạc xập xình mở hết
cỡ. Tim mình bỗng thấy nhói đau. Hỡi ôi, trong lúc vận nước lâm nguy mà lực
lượng thanh niên nòng cốt giờ được mang ra ru ngủ thế này đây!
Nhà thơ Hữu Loan suốt đời mình luôn
khắc ghi hình bóng người vợ đầu. Sau bài thơMàu tím hoa sim bốn mươi hai
năm, ông lại làm bài thơ này hồi tưởng lại đêm tân hôn đầu tiên của mình. Bài
thơ vẫn đúng chất hồn và giọng điệu Hữu Loan, đầy ắp cảm giác cảm xúc đôi lứa
tình yêu. Đây còn được gọi là bài Tục Màu tím hoa sim.